Tác giả Lê Thị Thanh Lâm – Phó Tổng Giám đốc Sài Gòn Food

(Cafenews) – Người bỏ vốn – người có kinh nghiệm. Đó có vẻ như là khởi đầu lý tưởng cho một dự án kinh doanh khởi nghiệp nhỏ.

Chúng ta sẽ bắt đầu từ một câu chuyện nhỏ gắn liền với một thất bại do sai lầm trong kế hoạch và chưa thật sự hiểu rõ năng lực của bản thân.

Câu chuyện trà sữa

Khoảng năm 2009 – 2010, Tân – con trai một người bạn rất thân của tôi có ý định kinh doanh trà sữa. Tân ngỏ ý muốn tôi tư vấn và đầu tư vốn để thực hiện việc kinh doanh. Bạn tôi lúc đó đang ở nước ngoài có đem chuyện này ra hỏi ý tôi. Tôi hỏi lại: “Tụi nhỏ đã có những gì rồi?” Theo lời người bạn kể lại thì Tân có 3 năm kinh nghiệm làm quản lý cho một tiệm trà sữa

đang ăn nên làm ra nên bạn ấy rất tự tin. “Mọi người đều công nhận, Tân làm rất được việc. Nó thấy việc kinh doanh này trong tầm tay vì hằng ngày chứng kiến mọi hoạt động của quán. Tân cũng đã từng trực tiếp pha chế các loại trà sữa. Ngoài ra, các nơi cung cấp nguyên phụ liệu Tân đều biết.”

Kể xong, bạn tôi nhận định: “Vậy là từ đầu vào, đầu ra và quá trình vận hành, kỹ thuật khá ổn, chỉ thiếu mỗi vốn.” Tôi nói: “Còn thiếu kinh nghiệm nữa chứ. Bởi vì nhìn người ta làm rất khác với việc mình tự làm.”

Sau khi trò chuyện với bạn, tôi gặp trực tiếp Tân. Điều mà tôi làm là khuyên cháu nên bắt đầu từ hình thức franchising (nhượng quyền) trước, sau đó đến khi mọi thứ đã vào guồng thì hãy nghĩ đến chuyện tự lực. Nhưng bạn ấy nhất quyết không nghe, còn có ý định sẽ tạo ra một chuỗi trà sữa mới.

Tôi trao đổi thẳng thắn, nếu bạn ấy tổ chức với hình thức nhượng quyền, tôi sẵn sàng đầu tư. Còn nếu kinh doanh độc lập thì tôi chỉ cho vay vốn. Tân vẫn quyết tâm chọn phương án 2.

Hãy quay lại thời điểm những năm 2010, lúc các tiệm trà sữa rộ lên như nấm. Trên các con phố Sài Gòn, đâu đâu cũng thấy trà sữa. Rầm rộ. Tấp nập. Toàn khách teen. Dường như đó là một trào lưu mới. Dường như, muốn là công dân trẻ sành điệu thì phải  sánh vai nhau vào tiệm trà sữa! Đây là một cơ hội kinh doanh khá tốt.

Rất tiếc, chỉ sau một thời gian ngắn, tiệm trà sữa của Tân bị lỗ và phải đóng cửa. Một thất bại chóng vánh!

Khi dự án thất bại, tôi đã hỏi lý do. Lúc ấy Tân mới thú nhận, khi ra làm chủ thì chỉ nghĩ đơn giản là làm những gì mình đã từng làm. Mà không hề nghiên cứu kỹ: Vị trí mặt bằng có phù hợp? Quản lý nhân sự, quản lý tài chánh, xử lý rủi ro? Tại thời điểm ấy, có vài bài báo đưa tin về an toàn vệ sinh thực phẩm, cũng tác động phần nào, khiến việc kinh doanh trà sữa chựng lại rồi đi xuống. Và còn nhiều thứ khác nữa trong quản trị kinh doanh. Tân tự kết luận: “Vậy là ba năm làm thuê vẫn chưa đủ kinh nghiệm để con làm chủ!”

Biết chớp lấy thời cơ nhưng như thế vẫn chưa đủ!

Từ sự thất bại trong dự án kinh doanh trà sữa của Tân, chúng ta có thể rút ra được hai bài học. Một là, cần nắm rõ thông tin về thị trường, như khảo sát mặt bằng, xác định phân khúc khách hàng… Hai là, phải có “partner” (đối tác) tốt. Mình yếu và thiếu cái gì thì phải tìm người có những năng lực đó để bổ sung cho nhau. Tân cũng có vài người bạn hợp tác nhưng các bạn ấy cũng không có kinh nghiệm gì

trong kinh doanh. Điều đặc biệt cần lưu ý: ngoài ý tưởng kinh doanh tốt, cần trang bị kỹ năng về quản lý nguồn vốn, quản trị con người… Nói chung là không “dễ ăn” như các bạn trẻ vốn nghĩ.

Câu chuyện của Tân khiến tôi nhớ đến một trường hợp khác. Năm 2005, tức thời gian 2 năm sau khi Sài Gòn Food được thành lập, có vài bạn trẻ nghỉ việc ở công ty ra làm ăn riêng. Nhóm bạn này phụ trách công tác làm hồ sơ xuất nhập khẩu cho công ty nên nắm rất rõ giá nguyên liệu thủy sản nhập khẩu từ nước ngoài. Nếu đem đối chiếu với giá bán ra cho siêu thị thì rõ ràng là lợi nhuận khủng. Còn nếu bán nguyên liệu nhập về theo kiểu sang tay thì cũng rất lời. Thế là các bạn ấy thế chấp nhà, huy động vốn để nhập khẩu hàng về kinh doanh cạnh tranh lại với Sài Gòn Food.

Nhưng chỉ một thời gian ngắn, việc kinh doanh của các bạn ấy gặp khó khăn, cuối cùng thì… thất bại hoàn toàn!

Vì sao vậy? Hỏi ra thì được biết: Một trong những nguyên nhân chính là hàng nhập về kém chất lượng, không phù hợp với thị trường vì các bạn ấy không ai có chuyên môn, kinh nghiệm gì về chất lượng thủy sản cả.

Từ hai câu chuyện thực tế trên, các bạn có thể thấy điều gì?

Thứ nhất, phải biết chớp lấy thời cơ nhưng không nên nóng vội. Tiến chậm mà chắc.

Thứ hai, đây là điều đặc biệt lưu ý với các bạn trẻ: không nên quá đặt nặng vấn đề làm chủ hay làm thuê. Khi chưa chuẩn bị thật tốt thì làm thuê là giai đoạn tích lũy kinh nghiệm cần thiết. Làm thuê có áp lực của người làm thuê. Làm chủ có áp lực của làm chủ. Điều quan trọng hơn hết thảy là biết cách làm chủ bản thân mình. Bạn cần lên kế hoạch cho cuộc đời và làm chủ bản thân mình trước. Và, nên nhớ: không phải ai cũng ra làm kinh doanh được.

Nhân đây, tôi cũng xin mạn phép nói thêm rằng: Theo tôi, nghèo vật chất không đáng sợ bằng nghèo vốn sống, thiếu hiểu biết những giá trị cuộc sống để mà tận hưởng. Có người có rất nhiều tiền nhưng chỉ chăm chăm lo cho lợi ích của bản thân.

Họ chỉ quan tâm tới việc thỏa mãn những nhu cầu của riêng mình. Kiểu người như vậy cũng không phải là giàu!

Có nhiều cách để làm giàu. Thành công của một người là cả một hành trình. Có người làm thuê nhưng rất giàu, chí ít là có một cuộc sống đầy đủ, tinh thần thoải mái và đời sống thì phong phú vô cùng.

Vậy bạn thích cái giàu thứ nhất hay cái giàu thứ hai?


TRÍCH DẪN CHO BẠN

Theo một kết quả khảo sát thông qua việc phỏng vấn trực tiếp 101 doanh nghiệp khởi nghiệp thất bại tại Mỹ vào đầu năm 2017, công ty chuyên cung cấp dịch vụ phân tích và báo cáo dữ liệu CB Insights cho biết, 23% doanh nghiệp khởi nghiệp nhanh chóng đi đến thất bại do không có đội ngũ những người sáng lập phù hợp. Từ đó, trên tờ Forbes, tác giả Sunday Steinkirchner đã đưa ra 3 lý do chính nên khởi nghiệp cùng cộng sự.

Thứ nhất, khởi nghiệp cùng cộng sự giúp chúng ta chia sẻ mọi thứ, từ những rủi ro trong kinh doanh đến sự cô độc trong tâm hồn, áp lực trong công việc cũng như trong cuộc sống.
Thứ hai, các cộng sự hỗ trợ chúng ta trong công việc, giúp mở rộng phạm vi kinh doanh của công ty. Các thành viên sẽ hỗ trợ và giúp đỡ nhau để hoàn thiện hơn nữa các kỹ năng khác còn thiếu trong công việc.

Thứ ba, khởi nghiệp cùng cộng sự giúp chúng ta kiểm tra và tạo ra sự cân bằng trong công việc, đặc biệt là trong việc ra quyết định. Hơn thế, sẽ tạo ra một sức ép, đốc thúc bạn tiến lên và chinh phục những đỉnh cao mới trong sự nghiệp. (Theo Doanh nhân Sài Gòn cuối tuần, 12/5/2017)

>> Kỳ 3: Vì sao tôi chọn học nhành thủy sản?

>> Kỳ 2: Trui rèn bản lĩnh

>>Kỳ 1: Từ niềm đam mê kỳ lạ của ba tôi 

Lê Thị Thanh Lâm


Trích “Người thả diều” – sách của Lê Thị Thanh Lâm, Phó tổng Giám đốc Sài Gòn Food, Phó chủ tịch Hội nữ doanh nhân TP.HCM